Generatieve artificiële intelligentie is in enkele jaren uitgegroeid tot een onmisbaar werkinstrument in tal van beroepen, ook in de juridische wereld.
Maar een vonnis van de ondernemingsrechtbank van Luik van 31 maart 2026 herinnert er terecht aan dat snelheid geen excuus is voor nalatigheid. Een Luikse advocaat kreeg een boete van € 500 opgelegd omdat hij conclusies had neergelegd die bol stonden van juridische bronnen die volledig door een AI-systeem waren verzonnen, zonder de juistheid ervan te controleren.
1. AI-"hallucinaties": een weinig gekende realiteit met zeer reële gevolgen
Specialisten op het vlak van artificiële intelligentie gebruiken de term "hallucinaties" om het fenomeen te beschrijven waarbij een taalmodel onjuiste informatie genereert die volledig geloofwaardig lijkt.
.png)
In een juridische context betekent dit concreet dat wordt verwezen naar rechterlijke uitspraken die nooit zijn gewezen, wetsartikelen die niet bestaan of auteurs die nooit hebben geschreven wat aan hen wordt toegeschreven.
Het probleem is niet dat AI fouten maakt – elk hulpmiddel kan fouten maken. Het probleem is dat AI haar fouten met grote overtuiging presenteert. Zij formuleert verzonnen informatie in exact dezelfde stijl als een authentieke juridische bron, compleet met rolnummers, data, namen van rechtbanken en uittreksels uit motiveringen. Voor een drukbezette of onvoldoende waakzame advocaat is het resultaat nauwelijks van een echte bron te onderscheiden.
Dit is geen hypothetisch risico. Belgische rechtbanken hebben reeds meermaals misbruik van artificiële intelligentie gesanctioneerd. Zo veroordeelde het Hof van Beroep te Antwerpen een advocaat tot een boete van € 25.000 omdat hij conclusies had ingediend die steunden op niet-bestaande rechtspraak en volledig verzonnen juridische bronnen. Het hof omschreef deze als "incoherente, totaal irrelevante en zonder enige pertinentie zijnde argumenten". Ook het Hof van Beroep te Gent werd geconfronteerd met door AI gegenereerde fictieve conclusies in een familierechtelijk dossier.
2. De Luikse beslissing: een bevestiging van deze strenge rechtspraak
De recente beslissing van de ondernemingsrechtbank van Luik past in deze bredere tendens. Een Luikse advocaat had conclusies neergelegd met verwijzingen naar rechtspraak en juridische bronnen die door artificiële intelligentie waren gegenereerd, zonder ook maar enige controle op hun authenticiteit uit te voeren.
De rechtbank legde hem daarom een boete van € 500 op.
Hoewel dit bedrag bescheiden lijkt in vergelijking met de Antwerpse veroordeling, is de boodschap dezelfde: het gebruik van AI vormt geen excuus voor het neerleggen van onjuiste stukken bij een rechtbank. De advocaat blijft persoonlijk en volledig verantwoordelijk voor de inhoud van elk document dat hij ondertekent, ongeacht de hulpmiddelen die bij de opstelling ervan werden gebruikt.
3. De deontologische verplichtingen van de advocaat in het AI-tijdperk
De deontologische regels die van toepassing zijn op Belgische advocaten leggen al sinds jaar en dag een verplichting op tot deskundigheid, zorgvuldigheid en loyaliteit tegenover de rechtbanken.
In januari 2025 publiceerde avocats.be specifieke richtlijnen over het gebruik van AI door advocaten. Deze richtlijnen kaderen het gebruik van AI binnen de bestaande deontologische beginselen. Zij benadrukken dat een advocaat die een processtuk ondertekent, daarmee impliciet bevestigt dat hij de inhoud ervan heeft gecontroleerd. Hij kan zich niet achter de technologie verschuilen om aan die verantwoordelijkheid te ontsnappen.
De Franstalige Balie van Brussel ging nog een stap verder door een charter en een contractuele clausule voor cliënten uit te werken, waarin de voorwaarden voor het gebruik van AI bij de behandeling van dossiers worden vastgelegd. Dit initiatief illustreert het groeiende bewustzijn binnen de advocatuur van de specifieke risico's die verbonden zijn aan een ongecontroleerd gebruik van deze technologie.
4. Een wereldwijd fenomeen
België staat niet alleen voor deze uitdaging. Wereldwijd wordt momenteel geschat dat meer dan 1.600 rechterlijke beslissingen betrekking hebben op AI-hallucinaties in processtukken. De Verenigde Staten voeren deze weinig benijdenswaardige ranglijst aan met meer dan 1.100 geregistreerde gevallen, maar ook Europa blijft niet buiten schot.
.png)
De sancties die wereldwijd worden opgelegd, tonen een steeds strengere aanpak. In de Verenigde Staten kregen advocaten boetes van meer dan 100.000 dollar, werden zij uitgesloten van bepaalde rechtbanken of verplicht om bijkomende opleidingen te volgen. In Frankrijk werden inmiddels een tiental advocaten gesanctioneerd omdat zij verwezen naar door AI verzonnen rechtspraak.
Deze wereldwijde tendens bevestigt dat rechtbanken dergelijk gedrag steeds meer beschouwen als een ernstige beroepsfout en niet louter als een technische vergissing.
.png)
.png)
